Thang đo Bloom là gì? 6 cấp độ và cách ứng dụng trong doanh nghiệp

Thang đo Bloom là mô hình phân loại tư duy theo 6 cấp độ: ghi nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo. Trong doanh nghiệp, mô hình này giúp thiết kế đào tạo, xác định mục tiêu phát triển năng lực và đo lường khả năng ứng dụng của nhân sự sau đào tạo. Cùng Link Talent tìm hiểu chi tiết 6 cấp độ của mô hình Bloom và cách ứng dụng mô hình này trong doanh nghiệp qua bài viết dưới đây.

Thang đo Bloom là gì?

Thang đo Bloom hay Bloom’s Taxonomy là mô hình phân loại cấp độ tư duy được Benjamin S. Bloom và nhóm cộng sự giới thiệu vào năm 1956. Từ nền tảng giáo dục, mô hình này hiện được ứng dụng trong đào tạo doanh nghiệp nhằm thiết kế mục tiêu phát triển năng lực và đo lường khả năng vận dụng kiến thức vào công việc.

Theo University of Illinois Chicago, Bloom’s Taxonomy được chia thành 3 miền chính: nhận thức, cảm xúc/thái độ và vận động kỹ năng. Trong đó, miền nhận thức được ứng dụng phổ biến nhất, gồm 6 cấp độ tư duy:

• Ghi nhớ
• Hiểu
• Vận dụng
• Phân tích
• Đánh giá
• Sáng tạo

Đây là 6 cấp độ này góp phần thiết kế chương trình đào tạo có mục tiêu, xác định đúng mức độ năng lực cần phát triển và xây dựng tiêu chí đánh giá phù hợp sau đào tạo.

6 cấp độ tư duy trong thang đo Bloom

Mô hình bloom được sử dụng phổ biến hiện nay là bản cập nhật năm 2001 của Anderson và Krathwohl, gồm 6 cấp độ tư duy:

Bạn dùng bản này, văn phong sẽ tự nhiên hơn, mỗi cấp độ có nhịp viết khác nhau hơn:

1. Ghi nhớ

Ghi nhớ là tầng đầu tiên trong thang đo Bloom, tập trung vào khả năng tiếp nhận và lưu giữ những thông tin cần thiết. Với doanh nghiệp, đây thường là bước nền trong onboarding, đào tạo sản phẩm, quy trình làm việc hoặc các chính sách nội bộ.

Ví dụ, nhân sự mới cần nắm được quy định công ty, thông tin sản phẩm, các bước xử lý công việc và chính sách chăm sóc khách hàng trước khi thực hiện nhiệm vụ thực tế.

2. Hiểu

Cấp độ “Hiểu” thể hiện khả năng diễn giải nội dung bằng ngôn ngữ của chính mình và nhận ra ý nghĩa đằng sau thông tin được đào tạo. Nhân sự cần hiểu vì sao việc đó quan trọng, ảnh hưởng ra sao đến khách hàng, đội nhóm hoặc kết quả công việc.

Trong bối cảnh doanh nghiệp, cấp độ này giúp hạn chế tình trạng làm theo quy trình một cách máy móc, nhất là ở các vị trí cần giao tiếp, xử lý tình huống hoặc phối hợp liên phòng ban.

3. Vận dụng

Vận dụng là khả năng chuyển kiến thức đã học thành hành động thực tế trong công việc. Cấp độ này giúp doanh nghiệp nhận biết nhân sự có thể áp dụng nội dung đào tạo vào tình huống cụ thể, quy trình chuyên môn và nhiệm vụ hằng ngày.

Ví dụ:

• Phòng Nhân sự áp dụng bộ câu hỏi phỏng vấn theo năng lực để trao đổi với ứng viên
• Phòng Kế toán sử dụng quy định mới để xử lý chứng từ
• Phòng Sản xuất thực hiện đúng tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng trong từng công đoạn.

4. Phân tích

Phân tích giúp nhân sự nhìn sâu vào vấn đề, tách tình huống thành nhiều yếu tố nhỏ để tìm nguyên nhân và mối liên hệ giữa chúng. Chẳng hạn, HR phân tích lý do tỷ lệ nghỉ việc tăng, phòng Kinh doanh tìm nguyên nhân doanh số giảm, phòng Vận hành rà soát điểm nghẽn khiến đơn hàng xử lý chậm. 

5. Đánh giá

Đánh giá liên quan đến khả năng đưa ra nhận định dựa trên tiêu chí, dữ liệu và bối cảnh cụ thể. Ở nhóm năng lực này, doanh nghiệp kỳ vọng nhân sự có thể so sánh phương án, cân nhắc rủi ro, lựa chọn hướng xử lý và giải thích rõ cơ sở của quyết định.

Năng lực đánh giá thường cần thiết ở các vị trí quản lý, chuyên gia hoặc vai trò phải ra quyết định thường xuyên. 

6. Sáng tạo

Sáng tạo là tầng tư duy cao nhất trong thang đo Bloom, thể hiện khả năng kết hợp kiến thức, kinh nghiệm và dữ liệu để tạo ra cách làm mới. Với doanh nghiệp, sáng tạo không nhất thiết là ý tưởng quá lớn; đôi khi là cải tiến nhỏ giúp công việc hiệu quả.

Cách ứng dụng thang đo Bloom trong đào tạo doanh nghiệp

Thiết lập mục tiêu đào tạo nhân sự

Thang đo Bloom giúp doanh nghiệp xây dựng mục tiêu đào tạo rõ ràng, cụ thể và có thể đo lường sau chương trình. L&D có thể chuyển các mục tiêu chung chung thành mục tiêu gắn với hành động thực tế, chẳng hạn người học cần áp dụng quy trình vào tình huống công việc cụ thể. Cách viết này giúp L&D và quản lý thống nhất kỳ vọng đầu ra ngay từ giai đoạn thiết kế đào tạo.

Thiết kế phương pháp đào tạo

Bloom giúp doanh nghiệp lựa chọn phương pháp đào tạo phù hợp với từng cấp độ học tập. Từ đó, L&D có thể sử dụng tài liệu hướng dẫn, video ngắn, bài kiểm tra nhanh hoặc microlearning. Với cấp độ vận dụng, phân tích, đánh giá và sáng tạo, doanh nghiệp nên ưu tiên case study, coaching, workshop giải quyết vấn đề để ứng dụng kiến thức vào công việc.

Kết hợp với khung năng lực

Trong quản trị nhân sự, thang đo Bloom có thể kết hợp với khung năng lực để xác định mức độ đào tạo phù hợp cho từng năng lực. Khung năng lực giúp doanh nghiệp làm rõ mỗi vị trí cần năng lực nào, Bloom hỗ trợ xác định năng lực đó cần được phát triển ở cấp độ nhận thức và ứng dụng thực tế.

Kết luận

Tóm lại, để thang đo Bloom phát huy hiệu quả, doanh nghiệp cần bắt đầu từ một khung năng lực đủ rõ. Điều này giúp bộ phận L&D có thể thiết kế mục tiêu đào tạo, phương pháp học tập và cách đánh giá sát với thực tế công việc. Nếu doanh nghiệp đang cần xây dựng khung năng lực để kết nối đào tạo và phát triển nhân sự, hãy liên hệ Link Talent để được tư vấn khung năng lực 3C phù hợp với từng mô hình tổ chức.

Một số câu hỏi thường gặp về thang đo Bloom

Thang đo Bloom dùng để làm gì?

Thang đo Bloom dùng để phân loại mục tiêu học tập theo cấp độ nhận thức. Mô hình này giúp thiết kế chương trình đào tạo, viết mục tiêu học tập, lựa chọn phương pháp giảng dạy và đánh giá kết quả học tập phù hợp.

Thang đo Bloom có mấy cấp độ?

Phiên bản phổ biến hiện nay gồm 6 cấp độ: Ghi nhớ, Hiểu, Vận dụng, Phân tích, Đánh giá và Sáng tạo. Các cấp độ này thể hiện quá trình phát triển tư duy từ nền tảng đến phức tạp.

Thang đo Bloom có ứng dụng được trong doanh nghiệp không?

Có. Doanh nghiệp có thể ứng dụng thang đo Bloom trong thiết kế chương trình đào tạo, xây dựng mục tiêu học tập, đánh giá sau đào tạo và phát triển năng lực nhân sự theo từng cấp độ.

Thang đo Bloom khác gì với khung năng lực?

Khung năng lực xác định một vị trí cần những năng lực nào, còn thang đo Bloom giúp xác định người học cần đạt mức độ nhận thức nào khi phát triển năng lực đó. Hai công cụ này có thể kết hợp để thiết kế đào tạo và đánh giá nhân sự hiệu quả.